Warunki przewozu i taryfy die Länderbahn

1. Każda osoba podróżująca jest zobowiązana do zachowania w sposób wymagany przez bezpieczeństwo i zasady organizacyjne firmy, własne bezpieczeństwo oraz z uwzględnieniem innych osób.

2. Każda osoba podróżująca może zajmować tylko jedno miejsce siedzące. Przedziały lub miejsca przeznaczone dla małych dzieci lub osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności należy w razie potrzeby zwolnić dla tych grup osób. Personel ruchu i obsługi może wskazać podróżnym konkretne wagony lub miejsca, jeżeli jest to konieczne ze względów eksploatacyjnych lub w celu realizacji obowiązku przewozu.

3. Należy stosować się do poleceń personelu ruchu i obsługi.

4. Do pojazdów można wsiadać i wysiadać z nich wyłącznie na przystankach kolejowych; wyjątki wymagają zgody personelu obsługi. Po ogłoszeniu odjazdu lub po zamknięciu drzwi nie wolno już wsiadać ani wysiadać z pojazdu. Każda osoba podróżująca ma obowiązek zapewnić sobie w pojeździe stabilną pozycję.

5. Osobom podróżującym zabrania się:

(a) samowolnego otwierania drzwi podczas jazdy oraz poza przystankami, 
(b) wyrzucania przedmiotów, w szczególności odpadów, do lub z pojazdu albo pozostawiania ich przy opuszczaniu pociągu, z wyjątkiem miejsc do tego przeznaczonych, 
(c) wskakiwania do pociągu lub wyskakiwania z niego w trakcie jazdy, 
(d) blokowania funkcjonalności pojazdów, w szczególności przejść oraz wejść i wyjść, 
(e) palenia w pociągach (również papierosów elektronicznych), 
(f) używania w pojazdach sprzętu sportowego do przemieszczania się (np. rowerów, rolek itp.), 
(g) używania urządzeń do odtwarzania dźwięku, odbiorników radiowych lub telewizyjnych z włączonym głośnikiem, instrumentów muzycznych lub przedmiotów generujących hałas, 
(h) używania urządzeń do odtwarzania dźwięku, odbiorników radiowych lub telewizyjnych ze słuchawkami w sposób, który zakłóca spokój innych podróżnych, 
(i) prowadzenia w pojazdach działalności handlowej, rozpowszechniania druków, żebrania, zbierania datków, prowadzenia reklamy lub prezentacji w celu uzyskania dochodu (wyjątki są możliwe za zgodą spółki Die Länderbahn), 
(j) rozmawiania z maszynistą podczas jazdy, 
(k) wchodzenia do pojazdu oznaczonego jako zajęty, 
(l) otwierania, wchodzenia do lub obsługi urządzeń eksploatacyjnych nieprzeznaczonych dla pasażerów (np. kabiny maszynisty, przedziałów służbowych).

6. W przypadku zanieczyszczenia pojazdów oraz naruszenia zakazu palenia zgodnie z pkt 5 lit. (e) pobierane są rzeczywiste koszty czyszczenia, jednak nie mniej niż opłaty określone w załączniku 4. Dalsze roszczenia pozostają bez zmian.

7. Osoby podróżujące mogą użyć hamulca awaryjnego lub innych systemów awaryjnych znajdujących się w pociągu wyłącznie w przypadku zagrożenia dla własnego bezpieczeństwa, bezpieczeństwa innych osób podróżujących, innych osób lub pociągu. Osoba, która niezgodnie z przeznaczeniem uruchomi hamulec bezpieczeństwa lub inne urządzenia zabezpieczające, zobowiązana jest, niezależnie od ewentualnego postępowania karnego lub administracyjnego oraz dalszych roszczeń cywilnoprawnych, do zapłaty kwoty określonej w załączniku 4.

1. Osoby podróżujące, które mimo upomnienia naruszają ciążące na nich obowiązki zachowania zgodnie z § 6 lub nie stosują się do poleceń personelu obsługi, mogą zostać wykluczone z przewozu.

2. Osoby podróżujące, które stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku lub dla innych pasażerów, mogą zostać wykluczone z przewozu.

3. Jeżeli w związku z sekcją 2 spełnione są następujące warunki, należy w szczególności wykluczyć następujące osoby:

(a) znajdujące się pod silnym wpływem alkoholu lub innych środków odurzających. Takie osoby są przekazywane w odpowiednim miejscu pod opiekę osoby towarzyszącej, personelu na peronie lub policji. 
(b) posiadające broń w rozumieniu ustawy o broni, chyba że są uprawnione do noszenia broni w miejscach publicznych i mogą to niezwłocznie udokumentować na żądanie. Broń musi być przenoszona przy ciele. 
(c) które swoim zachowaniem lub brakiem higieny są uciążliwe dla innych pasażerów lub w sposób nieodpowiedni zanieczyszczają pojazd. 
(d) z chorobami zakaźnymi w rozumieniu ustawy o ochronie przed zakażeniami. 
(e) wykazujące skłonność do przemocy lub stosujące przemoc. 
(f) bez ważnego biletu, które odmawiają zapłaty podwyższonej opłaty za przejazd i/lub podania danych osobowych. Osoby, które nie ukończyły 18 roku życia, mogą zostać przekazane w odpowiednim miejscu pod opiekę osoby towarzyszącej, personelu na peronie lub policji. 
(g) które naruszają § 13 ust. 10.

4. Wykluczenia z przewozu dokonuje personel ruchu i obsługi lub upoważnione osoby trzecie działające w imieniu DLB. Na ich polecenie należy opuścić pojazd.

5. Zgodne z prawem wykluczenie z przewozu lub zgodne z prawem usunięcie osoby z pojazdu lub obiektu kolejowego nie rodzi prawa do odszkodowania.

1. Uprawnieniami do przejazdu są bilety wydawane przez EVU oraz elektroniczne bilety wydawane w ramach taryf elektronicznych (e-taryf), które uprawniają do korzystania z pociągów regionalnych (SPNV). Uprawnienia te co do zasady dokumentują istniejącą umowę przewozu i zazwyczaj stanowią bilet bezpośredni. Bilety papierowe zawierają wówczas oznaczenie „Durchgangsfahrkarte” (bilet bezpośredni).

2. Jeżeli wyjątkowo jedna umowa przewozu jest udokumentowana kilkoma biletami lub uprawnieniami do przejazdu, musi to być rozpoznawalne poprzez odpowiednie nadruki wskazujące, że bilety te zostały sprzedane w ramach jednej transakcji handlowej, należą do siebie i razem stanowią bilet bezpośredni (np. 1/2, 2/2).

3. Za przejazd należy uiścić ustalone opłaty. Opłaty za przejazd oraz rodzaje biletów określone są w odpowiednich taryfach. Bilet może być przekazany innej osobie tylko wtedy, gdy nie jest imienny i podróż nie została jeszcze rozpoczęta.

4. Bilety można co do zasady nabyć 

(a) w punktach sprzedaży (wybrane centra obsługi DLB, agencje DLB, stacjonarne automaty biletowe oraz punkty sprzedaży partnerów), 
(b) w pociągach u personelu konduktorskiego. Sprzedaż niektórych biletów może być ograniczona do określonych kanałów dystrybucji.

5. Uprawnienia do przejazdu w ramach e-taryf muszą być co do zasady nabyte przed rozpoczęciem podróży.

6. W sieciach DLB obowiązują różne zasady dotyczące wstępu do pociągu z ważnym biletem lub bez niego. Co do zasady w pociągach DLB prowadzona jest sprzedaż biletów, jednak w niektórych sieciach DBL do pociągu można wsiadać wyłącznie z ważnym biletem. Przegląd przepisów dotyczących dostępu do pociągów DLB:

7. W sieciach DLB z możliwością zakupu biletu w pociągu obowiązują następujące zasady: Osoby podróżujące, które przy rozpoczęciu podróży nie posiadają ważnego biletu 

(a) alex: muszą nabyć bilet niezwłocznie i bez wezwania po rozpoczęciu jazdy. Personel konduktorski pociągu informuje o miejscu sprzedaży przez głośniki. 
(b) oberpfalzbahn – kupują bilet u personelu konduktorskiego przy swoim miejscu. (z wyjątkiem RB 23 Marktredwitz – Regensburg Hbf), 
(c) trilex – kupują bilet u personelu konduktorskiego przy swoim miejscu. 
(d) vogtlandbahn – kupują bilet u personelu konduktorskiego przy swoim miejscu. 
(e) waldbahn – kupują bilet u personelu konduktorskiego przy swoim miejscu.

8. W sieciach, gdzie wstęp do pociągu dozwolony jest wyłącznie z ważnym biletem, bilet należy zakupić przed rozpoczęciem podróży.

9. Jeżeli przed rozpoczęciem podróży na stacji odjazdu nie było możliwości zakupu biletu z przyczyn niezależnych od osoby podróżującej, ma ona obowiązek zakupić bilet w pociągu zgodnie z zasadami z punktu 7.

10. Bilety można nabyć maksymalnie 92 dni, a co najmniej dwa miesiące przed pierwszym dniem ważności. W wyjątkowych przypadkach, np. przy zmianie rozkładu jazdy, okres przedsprzedaży może zostać skrócony.

11. Przy płatności gotówką osoba podróżująca musi posiadać odliczoną kwotę. Obsługa pociągu nie ma obowiązku wydawania reszty z banknotów powyżej nominału 50 EUR ani przyjmowania monet 1- i 2-centowych powyżej wartości 10 centów, jak również znacznie uszkodzonych banknotów i monet. Banknoty 100, 200 i 500 euro nie są przyjmowane. Jeśli nie można wydać reszty, osoba podróżująca otrzymuje voucher na kwotę nadpłaty niewydanej reszty. Voucher należy przesłać pocztą do odpowiedniego biura obsługi (patrz załącznik 3), podając dane konta bankowego (posiadacz rachunku, bank, IBAN, BIC). Odpowiednie biuro obsługi przeleje następnie kwotę równą wartości vouchera na rachunek bankowy wskazany przez nadawcę w ciągu siedmiu dni.

12. Bargeldlose Bezahlung ist bei dem Erwerb von Fahrausweisen möglich. Ein Anspruch auf bargeldlose Bezahlung besteht jedoch nicht.

13. Wszelkie bilety okresowe w formie abonamentu zgodnie z § 6 i 7 przepisów taryfowych (TBL 200) można nabyć wyłącznie w trybie zamówienia w odpowiednich biurach obsługi (patrz załącznik 3).

14. Jeżeli osoba podróżująca posiada bilet wymagający skasowania, musi on zostać: (a) skasowany przez osobę podróżującą przy wejściu do pociągu w znajdującym się w pojeździe kasowniku lub (b) skasowany przez personel konduktorski za pomocą szczypiec kasowniczych. Osoba podróżująca musi upewnić się, że bilet został prawidłowo skasowany. Dla poszczególnych produktów obowiązuje następująca forma kasowania:

-> jeżeli kasownik znajduje się stacjonarnie na stacji wsiadania, skasowanie musi nastąpić przed wejściem do pociągu.

15. Okres ważności biletu wynika zasadniczo z samego biletu. Bilety są ważne:

(a) w przypadku biletu w jedną stronę – w dniu wskazanym na bilecie do godziny 3:00 dnia następnego, 
(b) w przypadku biletu tam i z powrotem – dla przejazdu w tamtą stronę w dniu wskazanym dla tej części do godziny 3:00 dnia następnego oraz dla przejazdu powrotnego w dniu wskazanym dla tej części do godziny 3:00 dnia następnego. Jeżeli pierwszy dzień ważności nie jest wskazany na bilecie, decydująca jest data oznaczenia kontrolnego. W przypadku biletów tam i z powrotem po rozpoczęciu podróży powrotnej bilet na przejazd w tamtą stronę traci ważność. Okres ważności biletów przejściowych odpowiada okresowi ważności biletu, do którego się odnoszą.

16. Osoba podróżująca musi posiadać ważny bilet przez cały czas trwania podróży oraz aż do opuszczenia peronu oraz jego wejść i wyjść. Na wezwanie, bilety należy okazać lub przekazać personelowi pociągu i personelowi operacyjnemu do kontroli. W momencie opuszczenia pociągu podróż uznaje się za zakończoną.

17. Jeżeli osoba podróżująca mimo wezwania nie wywiązuje się ze swoich obowiązków zgodnie z pkt 5, 6 i 11, może zostać wykluczona z przewozu. Obowiązek zapłaty podwyższonej opłaty za przejazd zgodnie z § 11 pozostaje nienaruszony.

18. Zastrzeżenia dotyczące biletu należy zgłaszać niezwłocznie. Późniejsze reklamacje nie będą uwzględniane.

1. Wszystkie pociągi wymienione w § 1 są wyposażone w pojazdy drugiej klasy. Wyposażenie tych pociągów w pojazdy 1. klasy lub strefy można sprawdzić w odpowiednich rozkładach jazdy. 

2. Pojazdy lub strefy pierwszej klasy mogą być używane wyłącznie z biletami pierwszej klasy. 

3. Jeżeli osoba podróżująca posiadająca bilet drugiej klasy życzy sobie przejazdu w pierwszej klasie, może nabyć bilet przejściowy na całą trasę lub na odcinki trasy dla pojedynczego przejazdu. Cena biletu przejściowego wynika z różnicy pomiędzy ceną normalną pierwszej klasy a ceną normalną drugiej klasy dla danej trasy, którą osoba podróżująca zamierza odbyć w pierwszej klasie. Dla niektórych rodzajów biletów przejście do pierwszej klasy może być wykluczone. 

4. W przypadku osób podróżujących wspólnie przejście do pierwszej klasy może nastąpić wyłącznie przez wszystkie osoby. 

5. Rabat BahnCard (BahnCard 25 / BahnCard 50) może być również zastosowany do biletu przejściowego, o ile osoba podróżująca posiada BahnCard na pierwszą klasę (BahnCard 25 1. Klasse / BahnCard 50 1. Klasse). Jeżeli osoba podróżująca posiada BahnCard (BahnCard 25 / BahnCard 50) wyłącznie na drugą klasę, wówczas cena biletu przejściowego wynika z różnicy pomiędzy ceną normalną pierwszej klasy a ceną normalną drugiej klasy z rabatem BahnCard.

1. Bilety użyte niezgodnie z taryfą i warunkami przewozu są nieważne i mogą zostać skonfiskowane. Dotyczy to w szczególności biletów, które: 

(a) nie są oryginalne, 
(b) nie zawierają wymaganych danych, wpisów i ewentualnie podpisów, 
(c) są uszkodzone, zabrudzone lub nieczytelne w stopniu uniemożliwiającym ich kontrolę, 
(d) zostały bezprawnie zmienione, 
(e) zostały zalaminowane lub oklejone plastikową folią, 
(f) są używane przez osoby nieuprawnione, 
(g) są używane do innych przejazdów niż dozwolone, 
(h) są używane poza okresem swojej ważności lub wygasły z powodu upływu czasu bądź z innych przyczyn. 

2. Bilet, który uprawnia do przejazdu wyłącznie w połączeniu z zaświadczeniem lub kartą uprawnień (legitymacja szkolna, karta zniżkowa) albo dokumentem tożsamości przewidzianym w taryfie, jest nieważny i może zostać zatrzymany, jeżeli zaświadczenie lub dokument tożsamości nie mogą zostać okazane podczas kontroli biletów albo zostały zablokowane lub utraciły ważność. 

3. Zatrzymanie biletu zostaje potwierdzone na piśmie.

1. Zgodnie z § 6 EVO osoba podróżująca jest zobowiązana do zapłaty podwyższonej opłaty za przejazd, jeżeli: 

(a) w chwili rozpoczęcia podróży nie nabyła ważnego biletu lub uprawnienia do przejazdu, 
(b) nabyła bilet lub uprawnienie do przejazdu, lecz podczas kontroli nie może ich okazać lub nie okazuje ich do sprawdzenia, 
(c) nie okazuje wymaganego do biletu zaświadczenia, karty uprawnień (np. BahnCard) lub dokumentu tożsamości, 
(d) nie skasowała biletu albo nie skasowała go niezwłocznie zgodnie z § 8 ust. 11, o ile skasowanie jest wymagane zgodnie z taryfą, 
(e) używa biletu internetowego do niedozwolonego wielokrotnego wykorzystania, 
(f) nie może okazać ważnego biletu dla przewożonych zwierząt lub rzeczy, o ile jest to wymagane przez taryfę. 

2. Ściganie w postępowaniu karnym lub mandatowym pozostaje bez zmian. W pociągach, w których prowadzona jest sprzedaż biletów, obowiązek zapłaty podwyższonej opłaty nie obowiązuje, jeżeli podróżny nabywa bilety lub uprawnienia do przejazdu w pociągu zgodnie z § 8 pkt. 7. Zasada ta nie obowiązuje, jeżeli podróżny nie dopełnił obowiązku zakupu biletu lub uprawnienia do przejazdu w przewidziany sposób. 

3. Podwyższona opłata za przejazd jest pobierana zgodnie z § 6 EVO i wynosi dwukrotność opłaty za przejazd za faktycznie pokonaną przez podróżnego trasę, jednak nie mniej niż 60 EUR. Podwyższona opłata może zostać naliczona za całą trasę przejechaną przez pociąg, jeśli osoba podróżująca nie jest w stanie wiarygodnie dowieść, że pokonała krótszy odcinek. 

4. Podwyższona opłata za przejazd ulega obniżeniu w przypadkach określonych w ust. 1 lit. (b) i (c) do kwoty 7 EUR, jeżeli osoba podróżująca w ciągu tygodnia (7 dni) od dnia stwierdzenia okaże w odpowiednich biurach obsługi (patrz załącznik 3), że w momencie kontroli posiadała ważny bilet lub przedłoży wymagane do biletu zaświadczenie, kartę uprawnień lub kartę klienta bądź dokument tożsamości. 

5. Jeżeli przed rozpoczęciem podróży na stacji lub przystanku początkowym nie było możliwości zakupu biletu lub uzyskania uprawnienia do przejazdu, ponieważ: 

• nie było kasy biletowej lub była ona zamknięta oraz 
• nie było automatu biletowego lub nie był on sprawny, obowiązek zapłaty podwyższonej opłaty za przejazd nie powstaje. 

Jeżeli podczas kontroli na miejscu nie da się tego jednoznacznie ustalić, osoba podróżująca otrzymuje najpierw wezwanie do dopłaty. W takim przypadku okres, o którym mowa w punkcie 3, rozpoczyna się dopiero po otrzymaniu od DLB odrębnego pisemnego wezwania. Jeżeli w wyniku sprawdzenia okaże się, że na stacji początkowej faktycznie nie było kasy biletowej ani automatu, były one zamknięte lub niesprawne, wówczas zamiast podwyższonej opłaty należy uiścić normalną cenę z uwzględnieniem obowiązujących zniżek. 

6. Podwyższoną opłatę za przejazd należy uiścić w ciągu tygodnia od dnia stwierdzenia naruszenia na rzecz właściwego przedsiębiorstwa kolejowego lub podmiotów trzecich działających w jego imieniu. Po upływie tego terminu mogą zostać naliczone opłaty manipulacyjne. 

7. Osoby podróżujące, które zostaną wykryte jako podróżujące bez ważnego biletu, są zobowiązane do podania swoich danych osobowych i wylegitymowania się na żądanie.

1. Przewóz osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ich opiekunów oraz ewentualnie psów asystujących odbywa się zgodnie z przepisami Kodeksu Socjalnego – Księga Dziewiąta – (SGB IX), część 3, rozdział 13. 

2. Zgodnie z § 145 ust. 2 pkt 2 SGB IX osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności mają, z uwzględnieniem uwarunkowań technicznych, prawo do bezpłatnego przewozu wózka inwalidzkiego lub innych ortopedycznych środków pomocniczych. Wózki inwalidzkie muszą odpowiadać międzynarodowej normie ISO 7193 – długość: 1200 mm + 50 mm na stopy, szerokość: 700 mm + min. 100 mm na dłonie na kole; i nie mogą ważyć więcej niż 250 kg łącznie z osobą podróżującą (na zapytanie do 350 kg łącznie z osobą podróżującą). 

3. Osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności z oznaczeniem „G”, „GL”, „H” lub „aG” w legitymacji osoby niepełnosprawnej mogą, po okazaniu tej legitymacji, bezpłatnie zabrać ze sobą następujące środki pomocnicze, o ile w pociągach jest wystarczająco dużo miejsca: 

• rower trójkołowy
• rower trójkołowy do jazdy w pozycji leżącej
• długi rower biegowy (>1200 mm)
• nierozłączny wózek rowerowy (handbike). 

4. Przewóz osób z niepełnosprawnościami w towarzystwie psów asystujących odbywa się zgodnie z ustawą o równouprawnieniu osób z niepełnosprawnościami (BGG), § 12 e: 
(a) osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności z potwierdzoną koniecznością stałej opieki (z oznaczeniem B w legitymacji) mogą bezpłatnie zabrać psa do pociągu; 
(b) osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności bez potwierdzonej konieczności stałej opieki (bez oznaczenia B), osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby posiadające dokument „wspólnota człowiek–pies asystujący” mogą bezpłatnie zabrać do pociągów wyszkolonego psa asystującego lub psa przewodnika niewidomych, oznaczonego odpowiednią derką, obrożą lub uprzężą. 

5. Niezależnie od postanowień pkt 1 i 2, ciężko poszkodowane w działaniach wojennych osoby, których zdolność do pracy została obniżona wskutek dolegliwości co najmniej o 70% i których stan fizyczny wymaga stałego przebywania w 1. klasie, są w pociągach regionalnych przewożone bezpłatnie w 1. klasie. Dotyczy to wyłącznie przypadków, gdy konieczność stałego korzystania z 1. klasy jest odpowiednio wpisana w legitymacji osoby niepełnosprawnej. 

6. W celu zapewnienia pomocy przed lub w trakcie podróży, np. pomocy przy wsiadaniu i wysiadaniu, zgłoszenie potrzeby takiej pomocy na wyznaczonych stacjach na terenie Niemiec może nastąpić najpóźniej dzień przed podróżą w Mobilitätsservice-Zentrale (centralny punkt obsługi mobilności), zgodnie z jego zasadami. W przypadku biletu wieloprzejazdowego lub okresowego wystarczy jedno zgłoszenie, o ile zostaną przekazane odpowiednie informacje o harmonogramie kolejnych przejazdów i zgłoszenie nastąpi w każdym przypadku najpóźniej 24 godziny przed momentem, w którym pomoc będzie potrzebna po raz pierwszy. 

7. Jeśli na stacji początkowej nie ma kasy biletowej lub automatu biletowego przystosowanego do obsługi osób niepełnosprawnych i nie ma innej możliwości zakupu biletu z wyprzedzeniem, osoby niepełnosprawne mogą nabyć bilet w pociągu bez dodatkowych opłat po okazaniu odpowiedniego dokumentu. Niepełnosprawność można udokumentować później poprzez okazanie ważnego w momencie podróży zaświadczenia. Ewentualna dopłata za przejazd zostaje wówczas obniżona do wysokości normalnej ceny za faktycznie przejechaną trasę. Postanowienia § 11 pozostają nienaruszone.

1. Osoba podróżująca może bezpłatnie zabrać ze sobą łatwe do przenoszenia przedmioty (bagaż podręczny), pod warunkiem że sama podróżuje tym samym pociągiem. Do przechowywania bagażu podręcznego przysługuje wyłącznie przestrzeń nad i pod zajmowanym miejscem siedzącym oraz ewentualnie dostępne półki bagażowe. 

2. Oprócz bagażu podręcznego osoby podróżujące mogą bezpłatnie zabrać jeden ładunek, o ile na przeznaczonych do tego powierzchniach jest wystarczająco dużo miejsca. Ładunkiem są przedmioty, które mogą być niesione przez jedną osobę, ale nie stanowią bagażu podręcznego. 

3. Bagaż podręczny i ładunki muszą być rozmieszczone i nadzorowane w taki sposób, aby nie zagrażały bezpieczeństwu i porządkowi ruchu oraz nie utrudniały innym osobom podróżującym ani nie uszkadzały ich rzeczy. Nadzór nad bagażem podręcznym i ładunkami spoczywa na osobie podróżującej. 

4. Bagaż musi być zawsze umieszczony w taki sposób, aby drogi ewakuacyjne i przejścia nie były w żadnym momencie zablokowane. Zabrania się ustawiania bagażu w strefach przejść między wagonami oraz przy wejściach i wyjściach. 

5. Osoby podróżujące są zobowiązane stosować się do poleceń personelu kolejowego dotyczących rozmieszczenia bagażu podręcznego i ładunków. 

6. Wózki dziecięce lub inne przyczepki lub nosidełka przystosowane do przewozu małych dzieci mogą być przewożone bezpłatnie, pod warunkiem, że są faktycznie używane do przewozu dziecka. 

7. Każda osoba podróżująca może bezpłatnie zabrać ze sobą pojazd elektryczny dopuszczony zgodnie z rozporządzeniem o małych pojazdach elektrycznych (eKFV), o ile jest on złożony i spełnia zasady dotyczące bagażu podręcznego. Przy umieszczaniu na półkach bagażowych, w szczególności nad miejscem siedzącym, pojazd musi być dodatkowo zabezpieczony przed przesuwaniem się (np. poprzez umieszczenie w torbie). Korzystanie z pojazdu elektrycznego w pociągu jest zabronione. Wbudowanych akumulatorów nie można wyjmować, ładować ani wykorzystywać w inny sposób (np. jako powerbank) w trakcie przewozu. Ładowanie wbudowanych akumulatorów jest dozwolone tylko wtedy, gdy w pociągu jest to wyraźnie oznaczone. Bagaż przymocowany do pojazdu elektrycznego należy zdjąć na czas jazdy i umieścić na półkach przeznaczonych na bagaż podręczny. 

8. Z przewozu jako bagaż podręczny lub ładunek wyłączone są przedmioty i substancje, które mogą przeszkadzać współpasażerom, powodować obrażenia lub uszkodzić pociąg bądź wagon, w szczególności: 
(a) substancje i przedmioty niebezpieczne, broń palna, materiały wybuchowe i łatwopalne, substancje zapalne, trujące, radioaktywne, żrące i zakaźne oraz inne towary niebezpieczne w rozumieniu ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych (GGBefG) i ustawie o przewozie towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym, kolejowym i śródlądowym (GGVSEB), 
(b) motorowery oraz przedmioty i substancje, których przewóz jest zabroniony na mocy innych przepisów prawa, 
(c) przedmioty wystające poza obrys pojazdu. 

Zgodnie z przepisami dotyczącymi wyłączeń zawartymi w Regulaminie międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), do użytku osobistego dozwolone są jednak zapałki, zapalniczki, pojemniki aerozolowe o zawartości innej niż niebezpieczna, a także elektroniczne urządzenia nagrywające i odtwarzające, telefony komórkowe, komputery przenośne i drony, w tym te z wbudowanymi bateriami litowymi o pojemności ponad 100 Wh. Akumulatory poza urządzeniem mogą być przewożone tylko wtedy, gdy ich pojemność nie przekracza 100 Wh. 

9. Zakaz przewozu zgodnie z pkt 8 lit. (a) i (b) nie dotyczy: 
a) substancji i przedmiotów niebezpiecznych przewożonych przez osoby, które na podstawie przepisów służbowych są uprawnione do posiadania ich jako środków służbowych, 
b) broni palnej przewożonej przez osoby, które są uprawnione do posiadania broni palnej w pociągach w celu ochrony własnej lub osób trzecich na podstawie pozwolenia zgodnie z § 10 ust. 4 zdanie 1 ustawy o broni (WaffG, „pozwolenie na broń palną”), z wyjątkiem pozwoleń zgodnie z § 10 ust. 4 zdanie 4 WaffG („małe pozwolenie na broń”) lub zaświadczenia zgodnie z § 55 ust. 2 lub 56 WaffG. 

10. W zakresie przewozu noży obowiązują przepisy ustawowe. Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba podróżująca posiada przedmioty lub substancje wyłączone z przewozu, jest ona zobowiązana niezwłocznie umożliwić przedsiębiorstwu kolejowemu sprawdzenie danego przedmiotu lub substancji oraz w razie potrzeby wykazać ich nieszkodliwość. Osoby podróżujące, które nie spełnią tego obowiązku lub w sposób oczywisty posiadają przedmioty lub substancje wyłączone, mogą zostać wykluczone z przewozu lub dalszego przewozu bez prawa do zwrotu kosztów. 

11. Personel ruchowy i obsługowy decyduje w każdym przypadku indywidualnie, czy dane rzeczy zostaną dopuszczone do przewozu i w jakim miejscu mają być umieszczone. Zasadniczo należy stosować się do poleceń personelu w zakresie umieszczenia rzeczy.

1. Można przewozić żywe zwierzęta domowe, które są małe (do wielkości kota domowego), niegroźne i umieszczone w zamkniętych kontenerach (np. transporterach), takich jak bagaż podręczny. Kontenery muszą być przystosowane do transportu zwierząt. Przewóz takich zwierząt jest bezpłatny. 

2. Psy, które nie są umieszczone w transporterach jak bagaż podręczny lub nie mogą w nich zostać umieszczone, mogą być przewożone pod warunkiem, że są prowadzone na smyczy i mają założony odpowiedni dla nich kaganiec. Dla takich psów należy nabyć bilety zgodnie z przepisami taryfowymi § 8 (TBL 200). 

3. Przewóz zwierząt lub kontenerów do ich transportu nie może odbywać się na miejscach siedzących dla pasażerów. Przewóz jest dozwolony wyłącznie, gdy wykluczone są jakiekolwiek utrudnienia lub szkody dla osób i rzeczy. 

4. Wszystkie pozostałe zwierzęta oraz zwierzęta chore zakaźnie są wyłączone z przewozu. 

5. Psy przewodnicy osób niewidomych, psy asystujące osób niepełnosprawnych i psy asystujące są zwolnione z obowiązku noszenia kagańca zgodnie z § 228 ust. 6 nr 2 SGB IX. Zgodnie z § 8 ust. 4 przepisów taryfowych (TBL 200) psy te są przewożone bezpłatnie. 

6. Warunki bezpłatnego przewozu psów asystujących określone są w § 12 ust. 4 (TBL 100).

1. Przewóz rowerów jest możliwy w ramach dostępnej przestrzeni i wyłącznie w wagonach oznaczonych piktogramem „rower”. W przypadku braku wystarczającej ilości miejsca przewóz może nie zostać zrealizowany. 

2. Rowery z silnikiem elektrycznym o mocy do 250 W, których napęd wspomaga pedałowanie, mogą być przewożone, jeżeli spełnione są warunki określone w pkt 1 i 7. 

3. Każda osoba podróżująca może zabrać ze sobą tylko jeden rower lub rower ze wspomaganiem, który musi być w stanie samodzielnie wnieść do pociągu i wynieść z pociągu bez pomocy personelu. 

4. Przewóz jest ograniczony do dwukołowych rowerów i rowerów ze wspomaganiem, jednoosobowych oraz złożonych przyczepek rowerowych i rowerków biegowych. Jeżeli dostępna jest wystarczająca ilość miejsca, istnieje możliwość przewozu rowerów do jazdy na leżąco bez silnika, rowerów tandemowych oraz rowerów trójkołowych. W takim przypadku stosuje się do nich odpowiednio pozostałe przepisy dotyczące rowerów i rowerów ze wspomaganiem. Składane rowery lub składane rowery ze wspomaganiem mogą być przewożone w stanie rozłożonym jako rower lub rower ze wspomaganiem albo w stanie złożonym jako ładunek lub bagaż podręczny. 

5. Osoby podróżujące mogą bezpłatnie zabrać ze sobą jeden pojazd elektryczny dopuszczony zgodnie z rozporządzeniem o małych pojazdach elektrycznych (eKFV), o ile jest on złożony. Obowiązują zasady dotyczące bagażu podręcznego zgodnie z § 13 ust. 7. 

6. Wszystkie pozostałe pojazdy z napędem silnikowym oraz rowery lub pojazdy elektryczne z silnikiem o mocy powyżej 250 W, a także konstrukcje specjalne (np. rowery o bardzo długim rozstawie osi i rowery cargo) są wyłączone z przewozu, o ile nie podlegają § 12 pkt 2. 

7. W pociągach rowery muszą być przechowywane na wyznaczonych miejscach w taki sposób, aby nie przeszkadzały innym podróżnym, ich mieniu lub bezpieczeństwu ruchu pociągów oraz aby nie blokowały dróg ewakuacyjnych i ratunkowych. Należy korzystać z dostępnych uchwytów i innych systemów zabezpieczających. Osoba podróżująca w każdym przypadku ponosi pełną odpowiedzialność za zabezpieczenie i nadzór nad swoim rowerem. 

8. W czasie jazdy wszelkie bagaże powinny być zasadniczo zdjęte z roweru i umieszczone na półkach przeznaczonych na bagaż podręczny. Załadunek i rozładunek odbywa się przez osobę podróżującą. 

9. Należy stosować się do poleceń personelu w zakresie rozmieszczenia rowerów lub rowerów ze wspomaganiem. W szczególnych przypadkach, za zgodą personelu, mogą być również wykorzystane strefy wejściowe pojazdu, o ile nie utrudnia to wsiadania i wysiadania oraz nie zagraża bezpieczeństwu osób podróżujących. 

10. Na powierzchniach wielofunkcyjnych, przeznaczonych np. do przewozu wózków inwalidzkich, wózków dziecięcych lub ładunków, pierwszeństwo mają osoby podróżujące z wózkiem inwalidzkim, wózkiem dziecięcym lub ładunkiem. Osoba podróżująca z rowerem nie ma w takim przypadku prawa do jego przewozu i w razie potrzeby musi niezwłocznie opuścić pojazd oraz kontynuować podróż następnym pociągiem. Późniejsza kontynuacja podróży nie uzasadnia żadnych roszczeń o odszkodowanie ani zwrot kosztów biletu w rozumieniu praw pasażerów zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/782 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2021 r. 

11. Na określonych trasach i w określonych regionach przewóz rowerów lub rowerów ze wspomaganiem może być w niektórych godzinach wyłączony lub podlegać szczególnym zasadom. Odpowiednie informacje są przekazywane osobom podróżującym w formie stosownych komunikatów. 

12. Osoba podróżująca, poprzez zakup biletu na rower, jest zobowiązana uiścić ustaloną opłatę za przewóz roweru zgodnie z przepisami taryfowymi § 8 (TBL 200). Wyjątek stanowią złożone przyczepki rowerowe, rowery dziecięce, rowerki biegowe, a także złożone rowery składane oraz małe pojazdy elektryczne, które mogą być przewożone w pociągach jak bagaż podręczny. 

13. W wielu regionach Niemiec przewóz rowerów i rowerów ze wspomaganiem jest bezpłatny, ewentualnie z ograniczeniami czasowymi. Odpowiednie informacje dostępne są np. w rozkładach jazdy, na stronach internetowych przewoźników kolejowych lub w ogłoszeniach w pociągach i na stacjach. 

14. Dla przejazdów w ramach poszczególnych regionalnych związków transportowych i wspólnot taryfowych obowiązują odrębne warunki dotyczące przewozu rowerów. Są one określone w odpowiednich regulaminach przewozu związków i wspólnot. 

15. Zasady określone w pkt 1–14 stosuje się również do przewozu hulajnóg dla dorosłych napędzanych siłą mięśni, o ile ze względu na swoje wymiary odpowiadają standardowemu rowerowi lub rowerowi ze wspomaganiem.

1. Posiadacze abonamentu na bilet okresowy mogą zakupić rezerwację miejsc w pociągach DLB na niektóre połączenia, w zależności od dostępności. 

2. Rezerwacje miejsc siedzących są oferowane w pociągach DLB, o których mowa w § 1, w następujący sposób (a). Dla niektórych produktów nie istnieje możliwość dokonania rezerwacji (c).

3. Rezerwacja dla pociągów DLB jest możliwa wyłącznie w zakresie obowiązywania i na czas ważności danego abonamentu. Za rezerwację pobierana jest jednorazowa opłata serwisowa zgodnie z załącznikiem 4. 

4. Miejsca siedzące w powiązaniu z biletami okresowymi w abonamencie są oferowane od poniedziałku do piątku (z wyłączeniem ogólnokrajowych świąt ustawowych) każdorazowo dla określonego połączenia kolejowego na przejazd w tam i z powrotem. 

6. Jeżeli pula miejsc podlegających rezerwacji w obszarze stałych miejsc została wyczerpana, prawo do rezerwacji nie przysługuje. 

7. Wymiana oraz zwrot jakichkolwiek rezerwacji są wykluczone. 8. Możliwość rezerwacji może być dla określonych pociągów całkowicie lub częściowo wyłączona.

1. Rzeczy znalezione należy, zgodnie z § 978 BGB, niezwłocznie przekazać personelowi przewozowemu lub kontrolerom. Rzecz znaleziona zostaje wydana osobie, która ją zgubiła, przez spółkę die Länderbahn. Natychmiastowe wydanie rzeczy zgubionej przez personel przewozowy lub eksploatacyjny jest dopuszczalne, jeżeli osoba jednoznacznie wykaże, że jest jej właścicielem, rzecz znajduje się jeszcze w tym samym pociągu oraz nie została jeszcze zgłoszona administracji die Länderbahn jako rzecz znaleziona. Osoba, która zgubiła rzecz, ma obowiązek pisemnie potwierdzić jej odbiór. 

2. W celu zabezpieczenia roszczeń znalazcy osoba, która zgubiła rzecz, musi przy jej odbiorze w każdym przypadku podać swój pełny adres oraz okazać dokument tożsamości. 

3. Nie ponosimy odpowiedzialności za rzeczy znalezione. Roszczenia z tytułu odpowiedzialności ustawowej pozostają nienaruszone. 

4. DLB może swobodnie dysponować łatwo psującym się utraconym mieniem.

1. Przepisy dotyczące praw pasażerów w kolejowym transporcie regionalnym w przypadku opóźnień pociągów, ich odwołań oraz wynikających z tego utraconych połączeń zawarte są w załączniku 1. 

2. Przedsiębiorstwa kolejowe (EVU) wymienione na stronie www.bahn.de/fahrgastrechte uzgodniły wspólne postępowanie reklamacyjne w zakresie rozpatrywania roszczeń o zwrot kosztów, zwrot poniesionych wydatków oraz odszkodowanie. Wskazane tam centrum obsługi, wraz z przedsiębiorstwami kolejowymi wymienionymi na stronie www.bahn.de/fahrgastrechte, działa jako „Wspólnie odpowiedzialni” w rozumieniu art. 26 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). 

3. Wnioski o zwrot kosztów, zwrot wydatków oraz odszkodowanie należy składać w języku niemieckim, na formularzu praw pasażera wypełnionym przez osobę podróżującą. Do roszczeń o zwrot kosztów i zwrot wydatków należy zawsze dołączyć oryginały dokumentów uzasadniających (bilety, rachunki). Do roszczeń odszkodowawczych zasadniczo można dołączać kopie dokumentów. 

4. Prawo osoby podróżującej do dochodzenia roszczeń w inny sposób pozostaje nienaruszone.

Postępowanie pojednawcze Zgodnie z § 36 VSBG (ustawa o pozasądowym rozstrzyganiu sporów konsumenckich) spółka Die Länderbahn GmbH DLB informuje, że nie uczestniczy w postępowaniach dotyczących rozstrzygania sporów przed konsumenckimi instytucjami mediacyjnymi. 

Krajowe organy egzekwujące / Federalny Urząd Kolejnictwa 
Zgodnie z § 5 ust. 1a AEG (Ogólna ustawa o kolejnictwie) do właściwych organów nadzoru kolejowego należy rozpatrywanie skarg dotyczących domniemanych naruszeń ustawowo określonych praw pasażerów przez przedsiębiorstwa kolejowe, organizatorów podróży oraz sprzedawców biletów. 

Skargi mogą być również kierowane do Federalnego Urzędu Kolejnictwa. 

Eisenbahn-Bundesamt Durchsetzungsstelle für Fahrgastrechte 
Heinemannstr. 6 53175 Bonn 
Tel.: +49 (0)228 30795-400 
www.eba.bund.de

We wszystkich pociągach umieszczone są odpowiednie piktogramy informujące o postępowaniu w sytuacjach awaryjnych. Należy stosować się do poleceń personelu pociągu.

W celu ochrony życia i zdrowia pasażerów oraz zapobiegania wszelkiego rodzaju uszkodzeniom mienia w środkach transportu oraz na obiektach infrastruktury eksploatacyjnej, DLB zastrzega sobie prawo do stosowania monitoringu wizyjnego. Wyklucza się nadużycie danych. Monitoring wizyjny jest odpowiednio oznakowany.

Dane osobowe są gromadzone, przetwarzane i wykorzystywane przez DLB oraz przez upoważnionych przez nią partnerów sprzedażowych zgodnie z przepisami Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). Dane nie są przekazywane innym podmiotom trzecim. 

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie https://www.laenderbahn.com/Datenschutz

DLB ponosi odpowiedzialność za śmierć lub uszkodzenie ciała osób podróżujących, a także za szkody dotyczące rzeczy, które osoby podróżujące mają przy sobie lub przewożą, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami, w szczególności na podstawie ustawy o odpowiedzialności cywilnej (Haftpflichtgesetz, HPflG) oraz rozporządzenia (UE) 2021/782 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2021 r., wraz z załącznikiem I (CIV).

Terminy przedawnienia stosowane przez DLB wynikają z powszechnie obowiązujących przepisów, w szczególności z rozporządzenia (UE) 2021/782 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2021 r., wraz z załącznikiem I (CIV).

Miejscem jurysdykcji dla wszystkich sporów wynikających z warunków przewozu jest siedziba DLB, o ile stroną umowy jest przedsiębiorca, osoba prawna prawa publicznego lub specjalny fundusz prawa publicznego. Nie dotyczy to przypadków wyłącznej właściwości sądu.

6.1 Zakres obowiązywania 

6.1.1 Bilety lub uprawnienia do przejazdu w formie biletu okresowego uprawniają ich posiadacza do korzystania, na określonej trasie lub w określonej sieci, ze wszystkich pociągów kursujących zgodnie z rozkładem jazdy w danym okresie ważności, bez ograniczenia liczby przejazdów. 

6.1.2 Bilety czasowe odcinkowe są oferowane, w zależności od okresu ich ważności, jako: 

(a) bilet tygodniowy – ważny przez 7 kolejnych dni, 
(b) bilet miesięczny – ważny do tego samego dnia kalendarzowego następnego miesiąca do godziny 3:00*, 
(c) bilet roczny – ważny do tego samego dnia kalendarzowego następnego roku do godziny 3:00*. Uwaga: bilety roczne nie są już sprzedawane. Bilety roczne zakupione w przedsprzedaży mogą być wykorzystywane do upływu ich okresu ważności. 

* Jeżeli w następnym miesiącu lub roku, z przyczyn kalendarzowych, nie występuje ten sam dzień kalendarzowy, bilet miesięczny lub roczny jest ważny odpowiednio do pierwszego dnia kolejnego miesiąca do godziny 3:00. Bilet roczny, do wykorzystania do godziny 3 rano tego samego dnia kalendarzowego następnego roku. 

6.1.3 Bilety lub uprawnienia do przejazdu w formie biletu okresowego są oferowane jako spersonalizowane bilety tygodniowe i miesięczne lub niespersonalizowane bilety miesięczne w abonamencie. 

6.1.4 Bilety czasowe odcinkowe uprawniają do bezpłatnego przewozu do trzech dzieci w wieku od 6 do ukończenia 14. roku życia. 6.1.5 Bilety miesięczne oraz bilety miesięczne w abonamencie uprawniają w soboty dodatkowo do bezpłatnego przewozu jednej dodatkowej osoby. Nie jest dopuszczalne oferowanie tej możliwości odpłatnie. 

6.1.6 Na potrzeby danej podróży w kolejowym transporcie pasażerskim pociągami przedsiębiorstw kolejowych współpracujących w ramach Związku Taryfowego Niemiec, bilet okresowy stanowi bilet bezpośredni w rozumieniu art. 12 Rozporządzenia (EU) 2021/782 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2021 r. w sprawie praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. 

6.1.7 Bilety czasowe nie są wydawane na trasach, które w okresie ważności biletu czasowego zostają objęte związkiem komunikacyjnym lub taryfą wspólną. W przypadku, gdy dotyczy to już wydanych biletów czasowych, przedsiębiorstwu wydającemu przysługuje nadzwyczajne prawo wypowiedzenia z chwilą przejścia na nową taryfę. Przedsiębiorstwo kolejowe niezwłocznie poinformuje o tym fakcie osoby podróżujące, których to dotyczy. 

6.2 Zakup biletów miesięcznych w abonamencie

6.2.1 Bilet miesięczny w abonamencie można zakupić wyłącznie w odpowiednim centrum obsługi (patrz Załącznik 3). 

6.2.2 Bilet miesięczny w abonamencie składa się z biletu podstawowego oraz znacznika na określony okres ważności. Podczas podróży osoba podróżująca zobowiązana jest posiadać przy sobie zarówno bilet podstawowy, jak i aktualnie obowiązujący znacznik oraz okazywać je podczas kontroli biletów. Bilety miesięczne w abonamencie oferowane są wyłącznie z miesięczną płatnością. Płatność miesięczna możliwa jest wyłącznie w formie polecenia zapłaty SEPA. Po dokonaniu płatności osoba podróżująca otrzymuje odpowiedni znacznik wartości.

6.2.3 Bilety miesięczne w abonamencie są wydawane z zastrzeżeniem pozytywnej oceny zdolności kredytowej. Zamówienie musi wpłynąć do właściwego centrum obsługi (patrz Załącznik 3) najpóźniej 14 dni przed planowanym początkiem okresu ważności, z wykorzystaniem przeznaczonego do tego w pełni wypełnionego formularza zamówienia. W ramach procedury polecenia zapłaty SEPA należy przekazać centrum obsługi (patrz załącznik 3) numer IBAN oraz BIC. 

6.2.4 Zmiany dotyczące imienia i nazwiska, adresu zamieszkania oraz danych bankowych należy niezwłocznie zgłaszać właściwemu centrum obsługi (patrz Załącznik 3) w formie pisemnej. 

6.2.5 W przypadku zmian taryfowych lub cen DLB poinformuje o nich posiadacza biletu z odpowiednim wyprzedzeniem. Jeżeli posiadacz biletu miesięcznego nie wyraża zgody na wprowadzone zmiany, może on wypowiedzieć umowę w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia informacji, ze skutkiem na dzień wejścia w życie zmian taryfowych lub cen, składając oświadczenie we właściwym centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Jeżeli posiadacz biletu nie skorzysta z przysługującego mu prawa wypowiedzenia, zmienione warunki obowiązują od wskazanego terminu ich wejścia w życie. DLB każdorazowo zwróci na to uwagę w przekazywanej informacji. 

6.3 Wypowiedzenie 

6.3.1 Bilet miesięczny w abonamencie można wypowiedzieć w dowolnym momencie z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia. Dla skuteczności wypowiedzenia wymagana jest forma pisemna. 

6.3.2 Jeżeli w przypadku biletu miesięcznego w abonamencie wypowiedzenie nastąpi przed upływem pierwszych trzech miesięcy trwania abonamentu, za wykorzystane miesiące naliczana jest dopłata w wysokości różnicy pomiędzy ceną biletu miesięcznego w abonamencie a ceną biletu miesięcznego zgodnie z obowiązującym cennikiem. 

6.3.3 W przypadku biletu rocznego w abonamencie, przy wypowiedzeniu przed upływem pierwszych trzech miesięcy roku obowiązywania, za wykorzystany okres naliczana jest cena odpowiadająca biletowi miesięcznemu. Nadpłata zostaje zwrócona. Uwaga: bilety roczne nie są już sprzedawane. Bilety roczne zakupione w przedsprzedaży mogą być wykorzystywane do upływu ich okresu ważności. 

6.3.4 W przypadku wypowiedzenia dokonanego przez klienta, wypowiedzenie staje się skuteczne wyłącznie po zwrocie biletu miesięcznego w abonamencie, najpóźniej w terminie 5 dni od daty wypowiedzenia, we właściwym centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Jeśli bilet okresowy nie zostanie zwrócony najpóźniej w ciągu 5 dni od daty wypowiedzenia, pasażer musi nadal płacić miesięczne raty abonamentu do daty faktycznego zwrotu. 

6.3.5 W przypadku wypowiedzenia dokonanego przez przedsiębiorstwo wydające, bilet miesięczny w abonamencie musi zostać zwrócony niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 5 dni od daty wypowiedzenia. Jeśli bilet miesięczny nie zostanie zwrócony w ciągu 5 dni od daty anulowania, osoba podróżująca musi nadal płacić raty za bilet miesięczny do daty faktycznego zwrotu, nawet jeśli firma wydająca anuluje bilet. 

6.4 Ceny 

6.4.1 Ceny biletów czasowych odcinkowych wynikają z obowiązującego cennika. 

6.4.2 Opłaty za bilety czasowe odcinkowe należy uiścić z góry. 

6.4.3 Na bilety czasowe odcinkowe nie przysługują żadne dodatkowe ulgi. 

6.5 Zwrot, wymiana, utrata

6.5.1 W przypadku biletów lub uprawnień do przejazdu w formie biletu okresowego, zwrot jest możliwy przed pierwszym dniem ważności, bez pobierania opłaty manipulacyjnej. 

6.5.2 W przypadku biletów lub uprawnień do przejazdu w formie biletu okresowego, wymiana np. na inną trasę, jest możliwa przed pierwszym dniem ważności, bez pobierania opłaty manipulacyjnej. 

6.5.3 Wymiana biletu miesięcznego w abonamencie w trakcie trwania umowy na odpowiadający bilet miesięczny w abonamencie ze zmianą klasy wagonu, zakresu obowiązywania lub możliwości przeniesienia, jest możliwa z tym samym dniem kalendarzowym późniejszego miesiąca, co pierwszy dzień ważności, pod warunkiem że wniosek o zmianę wpłynie do centrum obsługi najpóźniej 14 dni przed nowym początkiem okresu ważności. Różnice zostaną naliczone lub skompensowane. Wymiany dokonuje właściwe centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Jeżeli dotychczasowy bilet okresowy nie zostanie zwrócony w terminie 5 dni od daty wymiany, osoba podróżująca zobowiązana jest do uiszczania pełnych miesięcznych rat aż do dnia faktycznego zwrotu biletu. Pobierana jest opłata manipulacyjna zgodnie z Załącznikiem 4. 

6.5.4 W pozostałym zakresie zwrot i wymiana biletów czasowych odcinkowych są wykluczone. 

6.5.5 W przypadku utraty biletu podstawowego do biletu miesięcznego w abonamencie, właściwe centrum obsługi (patrz Załącznik 3) wystawia jednorazowo bilet zastępczy na pozostały okres ważności, za pobraniem opłaty manipulacyjnej zgodnie z Załącznikiem 4. W takim przypadku przedterminowe wypowiedzenie umowy zgodnie z pkt 6.4.2 lub 6.4.3 przed upływem okresu ważności jest wykluczone, o ile nie zachodzi wypowiedzenie zgodnie z pkt 6.4.1. Wydanie karty zastępczej wymaga złożenia pisemnego wniosku we właściwym centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Pierwotnie wydana karta traci ważność z chwilą doręczenia karty zastępczej i w przypadku jej odnalezienia musi zostać niezwłocznie zwrócona do właściwego centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Utracone znaczniki nie podlegają wymianie. 

6.6 Opóźnienie płatności 

6.6.1 Przedsiębiorstwo kolejowe zawierające umowę może rozwiązać stosunek umowny ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli zamawiający bilet okresowy zalega z zapłatą miesięcznej kwoty za dwa kolejne terminy płatności albo w okresie obejmującym więcej niż dwa terminy zalega z zapłatą miesięcznych kwot w łącznej wysokości co najmniej odpowiadającej opłacie za dwa miesiące. W takim przypadku opłata za bilet miesięczny zostaje ponownie obliczona dla wygasłego okresu ważności. Jeżeli bilet okresowy nie zostanie zwrócony do centrum obsługi najpóźniej w terminie 5 dni od dnia wypowiedzenia umowy, zamawiający zostanie obciążony ceną biletu miesięcznego aż do momentu faktycznego zwrotu. 

6.6.2 Zamiast wypowiedzenia umowy zgodnie z punktem 6.1, przedsiębiorstwo kolejowe może zażądać natychmiastowej zapłaty rocznej kwoty za bilet okresowy. 

6.7 Prawa pasażerów 

6.7.1 Dla posiadaczy biletu lub uprawnienia do przejazdu w formie biletu okresowego obowiązują zasady określone w załączniku 1 „Prawa pasażerów w transporcie kolejowym” do TBL 100, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku powtarzających się odwołań pociągów, opóźnień lub utraty połączeń od 60 minut w okresie ważności biletu okresowego, za każdy pojedynczy przypadek przysługuje zwrot kosztów lub odszkodowanie w wysokości 1,50 EUR dla 2. klasy wagonu oraz 2,25 EUR dla 1. klasy wagonu. 

6.7.2 Posiadacze biletu lub uprawnienia do przejazdu w formie biletu okresowego mogą również sumować powtarzające się przypadki opóźnień od 20 minut w okresie ważności biletu okresowego i dochodzić ich łącznie jako zwrotu kosztów lub odszkodowania wobec przedsiębiorstw kolejowych (EVU). W takich przypadkach za każde pełne 60 minut opóźnienia wypłacany jest zwrot kosztów lub odszkodowanie w wysokości 1,50 EUR dla 2. klasy wagonu oraz 2,25 EUR dla 1. klasy wagonu. Maksymalna kwota zwrotu wynosi 25% ceny opłaconego biletu okresowego. Wypłata następuje każdorazowo na wniosek, jeżeli roszczenie przekracza kwotę 4 € (próg minimalny).

7.1 Zakres obowiązywania 

7.1.1 Bilety lub uprawnienia do przejazdu w formie szkolnego biletu okresowego uprawniają ich posiadacza do korzystania, na określonej trasie lub w określonej sieci, ze wszystkich pociągów kursujących zgodnie z rozkładem jazdy w danym okresie ważności, bez ograniczenia liczby przejazdów. 

7.1.2 Posiadaczami szkolnych biletów okresowych mogą być uczniowie, studenci oraz inne osoby zgodnie z załącznikiem 2. 

7.1.3 Szkolne bilety okresowe wydawane są wyłącznie na przejazdy do i z miejsca nauki oraz tylko na wagon 2. klasy. 

7.1.4 Szkolne bilety okresowe są oferowane, w zależności od okresu ich ważności, jako: 

(a) bilet tygodniowy – do użytku przez 7 kolejnych dni, 
(b) bilet miesięczny – do użytku do tego samego dnia kalendarzowego następnego miesiąca do godziny 3:00*, 
(c) bilet roczny – do użytku do tego samego dnia kalendarzowego następnego roku do godziny 3:00*. 

Uwaga: bilety roczne nie są już sprzedawane. Bilety roczne zakupione w przedsprzedaży mogą być wykorzystywane do upływu ich okresu ważności. * Jeżeli ten sam dzień kalendarzowy w kolejnym miesiącu / kolejnym roku nie istnieje ze względów kalendarzowych, bilet miesięczny / roczny obowiązuje odpowiednio do pierwszego dnia kolejnego miesiąca do godziny 3:00. 

7.1.5 Szkolne bilety okresowe są wydawane wyłącznie jako imienne i nie podlegają przeniesieniu na inne osoby. 

7.1.6 W przypadku podróżnych w wieku co najmniej 15 lat szkolne bilety okresowe są ważne wyłącznie w połączeniu z ważną legitymacją szkolną lub studencką albo innym dokumentem potwierdzającym uczęszczanie do placówki edukacyjnej zgodnie z załącznikiem 2. Dokument należy okazać przy zakupie szkolnego biletu okresowego oraz na żądanie podczas kontroli biletów. 

7.1.7 Szkolny bilet miesięczny w abonamencie składa się z biletu podstawowego oraz znacznika na określony okres ważności. Podczas podróży osoba podróżująca zobowiązana jest posiadać przy sobie zarówno bilet podstawowy, jak i aktualnie obowiązujący znacznik oraz okazywać je podczas kontroli biletów. 

7.1.8 Na potrzeby danej podróży w kolejowym transporcie pasażerskim pociągami przedsiębiorstw kolejowych współpracujących w ramach Związku Taryfowego Niemiec, bilet okresowy stanowi bilet bezpośredni w rozumieniu art. 12 Rozporządzenia (EU) 2021/782 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2021 r. w sprawie praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. 

7.1.9 Szkolne bilety okresowe nie są wydawane na trasach, które w okresie ważności biletu okresowego zostają objęte związkiem komunikacyjnym lub taryfą wspólną. W przypadku, gdy dotyczy to już wydanych szkolnych biletów czasowych, przedsiębiorstwu wydającemu przysługuje nadzwyczajne prawo wypowiedzenia z chwilą przejścia na nową taryfę. Przedsiębiorstwo kolejowe niezwłocznie poinformuje o tym fakcie osoby podróżujące, których to dotyczy. 

7.2 Okres ważności 

7.2.1 Szkolne bilety roczne wystawiane są z początkiem ważności przypadającym na pierwszy dzień miesiąca, szkolne bilety miesięczne na jeden miesiąc kalendarzowy, a szkolne bilety tygodniowe na jeden tydzień kalendarzowy. 

7.2.2 Szkolne bilety okresowe są ważne najpóźniej do upływu okresu ważności odpowiadającego im dokumentu potwierdzającego. 

7.2.3 W celu przygotowania się do obowiązkowych egzaminów lub ich zdawania albo do uzyskania stopnia doktora, szkolny bilet okresowy może być wykorzystywany jeszcze przez okres do 1,5 roku po zakończeniu studiów. 

7.3 Zakup szkolnych biletów miesięcznych w abonamencie 

7.3.1 Szkolny bilet miesięczny w abonamencie można zakupić wyłącznie w odpowiednim centrum obsługi (patrz Załącznik 3). 

7.3.2 Opłata za szkolny bilet miesięczny w abonamencie może być wnoszona wyłącznie w formie miesięcznej raty, pobieranej co miesiąc w drodze polecenia zapłaty SEPA. Po dokonaniu pobrania należności osoba podróżująca otrzymuje znaczniki zgodnie z pkt 7.1.7. 

7.3.3 Szkolne bilety miesięczne w abonamencie są wydawane z zastrzeżeniem pozytywnej oceny zdolności kredytowej. Zamówienie musi wpłynąć do właściwego centrum obsługi (patrz Załącznik 3) najpóźniej 14 dni przed planowanym początkiem okresu ważności, z wykorzystaniem przeznaczonego do tego w pełni wypełnionego formularza zamówienia. W ramach procedury polecenia zapłaty SEPA należy przekazać centrum obsługi (patrz załącznik 3) numer IBAN oraz BIC. 

7.3.4 W przypadku podróżnych w wieku co najmniej 15 lat szkolny bilet okresowy musi być corocznie odnawiany po okazaniu legitymacji szkolnej lub studenckiej ważnej przez co najmniej sześć miesięcy lub innego dowodu uczęszczania do instytucji edukacyjnej zgodnie z załącznikiem 1. 

7.3.5 W przypadku zmian taryfowych lub cen DLB poinformuje o nich posiadacza szkolnego biletu miesięcznego z odpowiednim wyprzedzeniem. Jeżeli posiadacz szkolnego biletu miesięcznego nie wyraża zgody na wprowadzone zmiany, może on wypowiedzieć umowę w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia informacji, ze skutkiem na dzień wejścia w życie zmian taryfowych lub cen, składając oświadczenie we właściwym centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Jeżeli posiadacz szkolnego biletu miesięcznego nie skorzysta z przysługującego mu prawa wypowiedzenia, zmienione warunki obowiązują od wskazanego terminu ich wejścia w życie. DLB każdorazowo poinformuje o tym posiadacza szkolnego biletu miesięcznego w przekazanej informacji. 

7.3.6 Szkolne bilety okresowe stają się ważne dopiero po trwałym podpisaniu ich przez posiadacza imieniem i nazwiskiem. 

7.4 Wypowiedzenie 

7.4.1 Szkolne bilety miesięczne można wypowiedzieć w dowolnym momencie w danym roku ważności z zachowaniem 1-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Dla skuteczności wypowiedzenia wymagana jest forma pisemna. W przypadku wypowiedzenia przed upływem okresu ważności, staje się ono skuteczne dopiero po zwrocie szkolnego biletu miesięcznego do właściwego centrum obsługi (patrz załącznik 3) najpóźniej w terminie 5 dni od daty wypowiedzenia. Jeżeli szkolny bilet miesięczny nie zostanie zwrócony najpóźniej w terminie 5 dni od daty wypowiedzenia, osoba podróżująca jest nadal zobowiązana do uiszczania pełnych miesięcznych rat do momentu faktycznego zwrotu. W przypadku wypowiedzenia ze skutkiem na koniec okresu ważności, dalsza wysyłka biletu miesięcznego w abonamencie nie następuje. 

7.4.2 Jeżeli w przypadku szkolnego biletu miesięcznego w abonamencie wypowiedzenie nastąpi przed upływem pierwszych trzech miesięcy danego roku obowiązywania, za wykorzystane miesiące zostanie każdorazowo naliczona dopłata w wysokości różnicy pomiędzy ceną szkolnego biletu miesięcznego w abonamencie a ceną zwykłego szkolnego biletu miesięcznego. Pobierana jest opłata manipulacyjna zgodnie z Załącznikiem 4. 

7.5 Ceny 

7.5.1 Ceny szkolnych biletów okresowych wynikają z obowiązującego cennika. 

7.5.2 Na szkolne bilety okresowe nie przysługują żadne dodatkowe ulgi. 

7.6 Zwrot, wymiana, utrata 

7.6.1 Szkolne bilety okresowe można zwrócić bezpłatnie przed pierwszym dniem ważności. 

7.6.2 Szkolne bilety okresowe można wymieniać przed pierwszym dniem ważności, bez opłaty manipulacyjnej. 

7.6.3 Wymiana szkolnego biletu miesięcznego w abonamencie jest możliwa od pierwszego dnia jego ważności na odpowiedni uczniowski bilet miesięczny w systemie abonamentowym, ze zmianą zakresu obowiązywania, ze skutkiem na pierwszy dzień późniejszego miesiąca, pod warunkiem że wniosek o zmianę wpłynie do centrum obsługi najpóźniej 14 dni przed nowym początkiem okresu ważności. Różnice zostaną naliczone lub skompensowane. Wymiany dokonuje właściwe centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Jeżeli dotychczasowy szkolny bilet okresowy nie zostanie zwrócony w terminie 5 dni od daty wymiany, osoba podróżująca zobowiązana jest do uiszczania pełnych miesięcznych rat aż do dnia faktycznego zwrotu biletu. Pobierana jest opłata manipulacyjna zgodnie z Załącznikiem 4. 

7.6.4 W pozostałym zakresie zwrot i wymiana szkolnych biletów okresowych jest wykluczona. 

7.6.5 W przypadku utraty biletu podstawowego do szkolnego biletu miesięcznego w abonamencie, właściwe centrum obsługi (patrz Załącznik 3) wystawia jednorazowo bilet zastępczy na pozostały okres ważności, za pobraniem opłaty manipulacyjnej zgodnie z Załącznikiem 4. W takim przypadku przedterminowe wypowiedzenie umowy zgodnie z pkt 7.4.2 przed upływem okresu ważności jest wykluczone, o ile nie zachodzi wypowiedzenie zgodnie z pkt 7.4.1. Wydanie karty zastępczej wymaga złożenia pisemnego wniosku we właściwym centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Pierwotnie wydana karta traci ważność z chwilą doręczenia karty zastępczej i w przypadku jej odnalezienia musi zostać niezwłocznie zwrócona do właściwego centrum obsługi (patrz Załącznik 3). Utracone znaczniki nie podlegają wymianie. 

7.7 Opóźnienie płatności 

7.7.1 Przedsiębiorstwo kolejowe zawierające umowę może rozwiązać stosunek umowny ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli zamawiający bilet okresowy zalega z zapłatą miesięcznej kwoty za dwa kolejne terminy płatności albo w okresie obejmującym więcej niż dwa terminy zalega z zapłatą miesięcznych kwot w łącznej wysokości co najmniej odpowiadającej opłacie za dwa miesiące. W takim przypadku opłata za bilet miesięczny zostaje ponownie obliczona dla wygasłego okresu ważności. Jeżeli bilet okresowy nie zostanie zwrócony do centrum obsługi najpóźniej w terminie 5 dni od dnia wypowiedzenia umowy, zamawiający zostanie obciążony ceną biletu miesięcznego aż do momentu faktycznego zwrotu. 

7.7.2 Zamiast wypowiedzenia umowy zgodnie z punktem 6,7.1, zawierające umowę przedsiębiorstwo kolejowe może zażądać natychmiastowej zapłaty za bilet okresowy. 

7.8 Prawa pasażerów 

7.8.1 Dla posiadaczy biletu lub uprawnienia do przejazdu w formie szkolnego biletu okresowego obowiązują zasady określone w załączniku 1 „Prawa pasażerów w transporcie kolejowym” TBL 100, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku powtarzających się odwołań pociągów, opóźnień lub utraty połączeń od 60 minut w okresie ważności biletu okresowego, za każdy pojedynczy przypadek przysługuje zwrot kosztów lub odszkodowanie w wysokości 1,50 EUR dla 2. klasy wagonu oraz 2,25 EUR dla 1. klasy wagonu. 

7.8.2 Posiadacze biletu lub uprawnienia do przejazdu w formie biletu okresowego mogą również sumować powtarzające się przypadki opóźnień od 20 minut w okresie ważności biletu okresowego i dochodzić ich łącznie jako zwrotu kosztów lub odszkodowania wobec przedsiębiorstw kolejowych (EVU). W takich przypadkach za każde pełne 60 minut opóźnienia wypłacany jest zwrot kosztów lub odszkodowanie w wysokości 1,50 EUR dla 2. klasy wagonu oraz 2,25 EUR dla 1. klasy wagonu. Maksymalna kwota zwrotu wynosi 25% ceny opłaconego biletu okresowego. Wypłata następuje każdorazowo na wniosek, jeżeli roszczenie przekracza kwotę 4 € (próg minimalny).

1. Osoby podróżujące, które zgodnie z § 15 warunków przewozu (TBL 100) zabierają ze sobą rower lub rower ze wspomaganiem, muszą nabyć bilet rowerowy. Wyjątki od obowiązku zakupu biletu rowerowego określone są w § 15 pkt 12 i 13 (TBL 100). 

2. Rowery dzieci poniżej 6. roku życia przewożone są bezpłatnie. 

3. Jeżeli pomiędzy DLB a jej organizatorami transportu lub jednostkami samorządu terytorialnego istnieją umowy przewidujące bezpłatny przewóz rowerów w pociągach DLB na określonych trasach, obowiązek, o którym mowa w pkt 1, zakupu biletu rowerowego na tych trasach nie ma zastosowania. 

4. Dla psów przewożonych przez osoby podróżujące zgodnie z § 14 warunków przewozu (TBL 100) należy zakupić bilety w cenie połowy normalnej ceny zgodnie z tabelą cen. 5. Psy przewodnicy osób niewidomych oraz psy asystujące osobom z niepełnosprawnościami przewożone są bezpłatnie zgodnie z § 145 ust. 2 SGB IX.

1. Bilety w cenie normalnej, w cenie normalnej z ulgą dziecięcą lub ze zniżką BahnCard oraz bilety na przewóz rowerów i psów podlegają bezpłatnemu zwrotowi przed pierwszym dniem ich ważności. 

2. Od dnia rozpoczęcia ważności, w przypadku biletów w cenie normalnej, w cenie normalnej z ulgą dziecięcą lub ze zniżką BahnCard oraz biletów na przewóz psów, jeżeli nie zostały one wykorzystane lub zostały wykorzystane tylko częściowo, zwracana jest przez administrację DLB cena albo różnica pomiędzy zapłaconą ceną a ceną normalną lub obniżoną ceną normalną za faktycznie przejechaną trasę, po potrąceniu opłaty manipulacyjnej zgodnie z załącznikiem 4. Obowiązek udowodnienia niewykorzystania lub częściowego wykorzystania biletu spoczywa na osobie podróżującej. 

3. Zasady zwrotu innych rodzajów biletów niż wymienione w ust. 1 i 2 określone są w odpowiednich przepisach taryfowych dla tych biletów (§ 5–7 TBL 200). 

4. Prawo do zwrotu nie przysługuje w przypadku: 

(a) wykluczenia z przewozu, 
(b) biletów uznanych za nieważne i zatrzymanych zgodnie z § 10 ust. 1 TBL 100, 
(c) biletów w ramach ofert specjalnych zgodnie z § 12 TBL 200, 
(d) biletów online i w telefonie.

Pomiędzy stacjami kolejowymi najdogodniej położonymi względem miejsca służby i miejsca zamieszkania żołnierze Bundeswehry są przewożeni bezpłatnie po okazaniu uprawnienia według wzoru Bundeswehry w połączeniu z legitymacją wojskową, na trasie ostatnio wpisanej w dokumencie uprawniającym lub legitymacji wojskowej i potwierdzonej przez właściwą jednostkę.

1. DLB może przyznawać ulgi przejazdowe następującym grupom osób: 

(a) pracownikom innych publicznych przedsiębiorstw transportowych lub instytucji, o ile przedsiębiorstwa lub instytucje te oraz przedsiębiorstwo kolejowe udzielające ulg występują wspólnie na rynku z ofertami albo realizują zadania w interesie tego przedsiębiorstwa kolejowego; dotyczy to również osób na podstawie umów lub w celu zachowania nabytych praw, 
(b) pracownikom innych przedsiębiorstw, których zasadnicza działalność polega na pośrednictwie w świadczeniu usług przedsiębiorstwa kolejowego udzielającego ulg lub które w inny sposób bezpośrednio i w sposób możliwy do sprawdzenia przyczyniają się do zwiększenia jego obrotów, 
(c) osobom dbającym w pociągach lub na terenach kolejowych o bezpieczeństwo i porządek albo wykonującym tam zadania publiczne, 
(d) osobom fizycznym i prawnym w celu utrzymania istniejących lub pozyskania nowych relacji z klientami, 
(e) osobom w ramach nagrody, z powodów grzecznościowych w sporach dotyczących odszkodowań lub z powodów społecznych, o ile w konkretnym przypadku przyznanie ulgi leży w interesie przedsiębiorstwa, 
(f) osobom, które w wyniku wypadków w ruchu kolejowym utraciły swój bilet, 
(g) pracownikom dworców, którzy odbywają podróże w ramach zadań i mogą się odpowiednio wylegitymować. 

2. Funkcjonariusze policji, funkcjonariusze Policji Federalnej oraz funkcjonariusze Służby Celnej są przewożeni bezpłatnie w 2. klasie, o ile noszą mundur służbowy. W ramach rekompensaty są oni zobowiązani do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w pociągach. Przy rozpoczęciu podróży w pociągach die Länderbahn muszą zgłosić się do personelu konduktorskiego lub maszynisty i są dla nich bezpośrednimi osobami kontaktowymi. 

3. Dla funkcjonariuszy Policji Federalnej dodatkowo obowiązują przepisy § 62 ust. 2 pkt 2 Bundespolizeigesetz (ustawa o Policji Federalnej) w aktualnie obowiązującym brzmieniu.

Uzupełniająco do wyżej wymienionych przepisów taryfowych mogą być wprowadzane regionalne oraz czasowo ograniczone specjalne oferty taryfowe. Stanowią one część taryfowych i przewozowych warunków die Länderbahn i są zawarte w TBL 300 (Szczególne warunki przewozu i taryfy dla ofert promocyjnych die Länderbahn).

Na trasach obsługiwanych przez pociągi DLB bilety ważne zgodnie z taryfą Związku Taryfowego Niemiec dla pociągów klasy C są uznawane w pociągach DLB, o ile bilety te są ważne na tych trasach zgodnie z taryfą Związku Taryfowego Niemiec.

Miejscem jurysdykcji dla wszystkich sporów wynikających z warunków przewozu jest siedziba DLB, o ile stroną umowy jest przedsiębiorca, osoba prawna prawa publicznego lub specjalny fundusz prawa publicznego. Nie dotyczy to przypadków wyłącznej właściwości sądu.